Akademicka teoria i praktyka


Teoria i praktyka
Sprawy Nauki, Wydanie: 2008 /8-9
Józef Wieczorek, założyciel i przewodniczący Niezależnego Forum Akademickiego wydał niedużą – acz jakże treściwą – broszurę „Drogi i bezdroża nauki w Polsce”. Jest to analiza zasadności wprowadzenia w Polsce zaleceń Europejskiej Karty Naukowca i Kodeksu postępowania przy rekrutacji naukowców.

Choć Karta i Kodeks są jedynie zaleceniami Komisji Europejskiej, a nie obowiązującym w Unii prawem, niemniej wskazują, w jakim kierunku będzie się zmieniać organizacja nauki i szkolnictwa wyższego we wspólnej przestrzeni badawczej Europy. Jak dotąd, podpisały te dokumenty jedynie dwie organizacje: KRASP i NFA, co dobrze pokazuje, jak dalece środowisko naukowe w Polsce jest sceptycznie nastawione do takich „nowinek”, bądź jak dalece ich nie zna, choć minęły już 3 lata od chwili ich publikacji. Co należałoby zatem zmienić w polskiej nauce, aby wprowadzić w niej standardy europejskie? Dobitnie świadczy o tym porównanie systemów obowiązujących w UE i u nas, jakie czyni autor przy omawianiu Kodeksu postępowania przy rekrutacji pracowników naukowych – procedury, jaką uważa za kluczową dla rozwoju nauki. …
Według Józefa Wieczorka, zalecenia zarówno Karty jak i Kodeksu mogą odegrać pozytywną rolę w reformowaniu nauki w Polsce, gdyby je wprowadzić do systemu prawnego. Dotyczy to ustaw regulujących obszar wszystkich trzech pionów nauki. Wprowadzenie w życie tych zaleceń mogłoby przyczynić się do zwiększenia konkurencyjności polskich naukowców, zmniejszenia patologii w tym obszarze, marnotrawstwa potencjału intelektualnego, czy publicznych środków finansowych. Autor postuluje też uzależnienie akredytacji szkół wyższych od stopnia wdrożenia Karty i Kodeksu, oraz uzależnienie finansowania projektów badawczych od respektowania tych dokumentów. Uważa, że ustawiane konkursy na stanowiska akademickie winny być unieważniane, a powtarzanie się takiego zjawiska winno skutkować odebraniem akredytacji i wstrzymaniem finansowania budżetowego placówki.
Monitoring wprowadzania zasad ujętych w tych dwóch dokumentach powinien być prowadzony na stronie internetowej ministerstwa nauki.

Opinia o reformie Kudryckiej


Opinia Rady o dokumentach Min. Nauki i Szkolnictwa Wyższego: „Projekt założeń reformy systemu nauki i szkolnictwa wyższego”, „Strategia rozwoju nauki do 2015 r.”.
WIADOMOŚCI KSN – Rocznik 2008, numer 5-6
„Naszym zdaniem ze względu na wieloletnie zaniedbania w finansowaniu nauki w Polsce jej modernizacja i restrukturyzacja powinna łączyć się ze skierowaniem na ten cel znaczących środków, których oba dokumenty praktycznie nie przewidziały. Ambitny program naprawczy, powinien zapewnić finansowania nauki w Polsce przynajmniej na poziomie średniej europejskiej. Należy pamiętać, że bez radykalnego, znaczącego wsparcia finansowego nauki, szczególnie w sektorach nieprodukcyjnych, stawiane nowe wyższe wymagania, mogą podziałać jak dodatkowe restrykcje, które spowodują dalszy odpływ kadr do innych krajów, przedsiębiorstw, sektorów oferujących lepsze warunki finansowe, co w rezultacie spowoduje efekt odwrotny od zamierzonego….
Wprowadzenie zaleceń Europejskiej Karty Naukowca do polskiego systemu prawnego jest rzeczą
fundamentalną. Karta stanowi, że wszyscy powinni być oceniani według jednakowych, przejrzystych
kryteriów. Takie kryteria są podstawą systemu oceny. Szczegółowe zasady powinny być dopasowane do specyfiki różnych dziedzin nauki, ale Karta postuluje również ocenę przez niezależne komisje, a w
przypadku profesorów – komisje międzynarodowe. Za doświadczonego naukowca Karta uznaje posiadacza stopnia doktora”